ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΜΕΝΗ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑ

Καλούμε συχνότητα το ποσοστό των ίδιων τιμών που βρέθηκαν στο πλήθος τιμών που προέκυψε από τις μετρήσεις σε ένα πληθυσμό. Η προβλεπόμενη συχνότητα λέγεται πιθανότητα.

Το μόνο που μπορούν να μας υποσχεθούν τα μαθηματικά και η θεωρία των πιθανοτήτων είναι πως όσο περισσότερες δοκιμές κάνουμε, τόσο προσεγγίζουμε την θεωρητικά σωστή στατιστική πιθανότητα. Όσο όμως μεγάλος και να γίνει ο αριθμός των δοκιμών, η πιθανότητα ποτέ δεν θα φτάσει ποτέ στο σημείο να γίνει βεβαιότητα.

Υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στην ανεξαρτησία μιας δοκιμής από την άλλη, σε ένα πλήθος δοκιμών, και την περίεργη σύνδεση όλων αυτών μαζί, σε μια ενιαία τάξη. Οι δοκιμές μπορεί να είναι φαινομενικά ανεξάρτητες η μία από την άλλη, όμως στο σύνολο τους υπακούν σε ένα αδυσώπητο νόμο : όλες μαζί δένονται με μια ενιαία καμπύλη κατανομής.

Για παράδειγμα, ακόμα και στην ρουλέτα ο μέσος όρος κερδών και ζημιών μπορεί να προβλεφθεί. Μπορούμε να ξέρουμε το αποτέλεσμα αν κάποιος ποντάρει στο κόκκινο για μεγάλο αριθμό γύρων. Αντίθετα, το αποτέλεσμα ενός μεμονωμένου γύρου δεν μπορεί να προβλεφθεί.

Σαν να υπάρχει μια κρυμμένη αιτιοκρατία μέσα στα κατάβαθα της τυχαιότητας, σαν να υπάρχει μια αόρατη αιτιοκρατία. Η συνύπαρξη του τυχαίου με το αναγκαίο, η συνεργασία τυχαιότητας της δοκιμής και της αιτιοκρατίας της ισοκατανομής των πιθανοτήτων, μαζί με την υπεροχή εκείνων που ευνοήθηκαν πρώτα από την διαδικασία, συνθέτουν μια δύναμη που κυριολεκτικά κυβερνά της παγκόσμιες μεταβολές, την εξαναγκασμένη τυχαιότητα.

Όπως η τυχαιότητα κρύβει μέσα της στοιχεία αιτιοκρατίας, έτσι και η αιτιοκρατία κρύβει μέσα της στοιχεία τυχαιότητας. Οι δύο αυτές οντότητες ενώνονται σε μια και μόνο αρχή που κυβερνάει τις μεταβολές στο σύμπαν. Την εξαναγκασμένη τυχαιότητα, που επικαλύπτει και τις δύο, αποτελώντας την αρμονική τους σύνθεση.
Ανάμεσα στην τυχαιότητα και την αιτιοκρατία δεν υπάρχει παρά μόνο ένα τείχος. Το τείχος της άγνοιας.

Ποτέ δεν αναζητούμε την απόλυτη βεβαιότητα, αλλά πάντα την μέγιστη πιθανότητα. Η απόλυτη βεβαιότητα στην γνώση δεν υπάρχει, γιατί ενώ εμείς βρισκόμαστε στον μακρόκοσμο, δηλαδή σε μια τάξη μεγέθους πραγμάτων που βλέπουμε συγκρινόμενη με το δικό μας μέγεθος, για να εξηγήσουμε τον κόσμο πρέπει να ασχοληθούμε με τον μικρόκοσμο, δηλαδή με εκείνα τα απειροελάχιστα σωματίδια από τα οποία αποτελείτε η ύλη και δεν μπορούμε να δούμε με γυμνό μάτι.